Açıklamada, 'MEB, saha gerçekliğine gözlerini yummamalı.' denildi. Açıklamada, "Elbette öğrencilerin ilgi ve yeteneklerinin keşfi için öğrencilerin süreç içinde gözlenmesi ve gelişimlerinin raporlanması gerekmektedir. MEB, gelişim raporlarını sürece yaymalı, ay ay özlü ve sade biçimde doldurulmalıdır." denildi. Açıklamada, MEB'in 9 Ocak tarihli "Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği"nin de belirsizlikleri, eksik ve hataları barındırdığı belirtilen açıklamada şunlar belirtildi: "Öğretmenlerin rotasyonu yönetmelikte ayrıntılı olarak yer almaktadır fakat kamuoyunda uygulanmayacağına dair fısıltılar dolaşmaktadır. Hukuk devletinde fısıltı olmaz. Eğer uygulanmayacaksa yönetmelikten derhal çıkarılmalıdır, uygulanacaksa 2026 takvimi yayınlanarak belirsizlik ortadan kaldırılmalı, herhangi bir mağduriyete yol açmayacak biçimde süreç adil ve şeffaf olarak yürütülmelidir. "Zorunlu eğitim bölgesi kapsamında yer alan eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlere verilen ek puanın kaldırılması, vahim bir hatadır. Buralarda görev yapan öğretmenlerin bu ek puanı korunmalı, farklı teşvik mekanizmaları geliştirilmelidir." Açıklama, şöyle devam etti: "MEB, sahadaki gerçekliğe gözlerini kapamamalıdır. "MEB, saha gerçekliğine gözlerini yummamalı, belirsizlikleri gidermeli, çözümsüzlük içinde olan okul yönetimleri ile öğretmenleri karşı karşıya getiren konulara önerimiz ışığında çözüm sunmalıdır."

Alınan karar doğrultusunda, 13 Ocak Salı günü il genelinde Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı tüm resmi ve özel, örgün ve yaygın eğitim kurumları ile rehabilitasyon merkezlerinde, Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü'ne bağlı kreşlerde, Müftülüğe bağlı ihtiyaç odaklı gündüzlü ve 4-6 yaş Kur'an kurslarında eğitim ve öğretime 1 gün süreyle ara verildi.

Mesela, ayet-i kerimede Cenab-ı Hak buyuruyor ki: "Yerde ve gökte her şey Cenab-ı Hakk'ı zikrediyor..." Bir başka ayette, "...zikreder..." buyuruyor. Bir hadis-i şerifte de Peygamber Efendimiz buyuruyor ki: "Allah'ın 99 ismi vardır. Kim bunları okursa Cennet'e girer." Allah'ın Sevgilisi böyle beyan ediyor. Hangi ulu'l-azim peygamberine bunu hazırladın?" Bana cevap olarak, 'Dünya hayatında lailaheillallah zikrine devam edenlere hazırladım' dendi." Şimdi Kur'an'da bu müjde bu şekilde anlatılmıyor ama o ruh âyetlerde var. Kur'an'ın içinde var." Devam edecek (Prof.

Dijital vicdan ise; bireyin dijital ortamda ürettiği, paylaştığı, tükettiği ve yönlendirdiği her türlü içeriği etik, ahlaki ve insani değerler süzgecinden geçirerek değerlendirme yetisini ifade eder. Luciano Floridi'nin "Bilgi Etiği" (Information Ethics) yaklaşımı, dijital ortamda ortaya çıkan ahlaki sorunların insan merkezli olduğu kadar sistem merkezli de ele alınması gerektiğini vurgular (Floridi, 2013). Türk Dil Kurumu'nun 2025 yılı kavramı olarak "dijital vicdan"ı belirlemesi, çağdaş toplumların karşı karşıya olduğu etik, ahlaki ve manevi sorunlara dikkat çeken önemli bir göstergedir. Dijital vicdan, tam da bu noktada, teknolojiyle birlikte büyüyen sorumluluğu hatırlatan bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. İletişim, dijital çağda büyük ölçüde aracılı (mediated) hale gelmiştir. Dijital vicdan, bu noktada bireyin iletişim eylemini yalnızca "ifade özgürlüğü" bağlamında değil; "etik sorumluluk" çerçevesinde de değerlendirmesini gerektirir. Wardle ve Derakhshan'ın ortaya koyduğu "bilgi düzensizliği" (information disorder) kavramsallaştırması, dijital medya ortamında bilginin kasıtlı ya da kasıtsız olarak nasıl çarpıtıldığını ortaya koymaktadır (Wardle Derakhshan, 2017). Dolayısıyla dijital vicdan, "bilgiye erişim hakkı" ile "bilgiyi sorumlu kullanma yükümlülüğü" arasındaki dengeyi kuran temel ilkedir. Avrupa Birliği Yapay Zekâ Etik Rehberi'nde vurgulanan "insan merkezli yapay zekâ", "etik" ve "şeffaflık" gibi ilkeler, teknolojinin vicdani bir çerçeveye ihtiyaç duyduğunu ortaya koymaktadır (EU Ethics Guidelines for Trustworthy AI, 2019). Akademik çalışmalarda "bilgi düzensizliği" olarak tanımlanan bu süreç, vicdani refleksler zayıfladığında daha da derinleşmektedir. İslâm'ın üzerinde hassasiyetle durduğu temel kavramlardan birisi "hak" kavramıdır. Kur'an-ı Kerim'de Allah Teâlâ, insanı en güzel biçimde yarattığını ve onu mükerrem kıldığını bildirmektedir (İsrâ, 17/70; Tîn, 95/4). Resûlullah (s.a.v.) veda hutbesinde; "Ey insanlar! Sizin canlarınız, mallarınız ırz ve namuslarınız, Rabbinize kavuşuncaya kadar dokunulmazdır." (Buharî, Hac, 132 [1739, 1741]) buyurmuş; kul haklarını ihlal eden kişinin ahirette hüsrana uğrayacağını haber vermiştir. İlahiyat alanındaki çalışmalarda kul hakkı, "insan onurunun dokunulmazlığı" ilkesiyle birlikte ele alınmaktadır. Kur'an-ı Kerim'de gıybet, insan onuruna yönelik ağır bir saldırı olarak nitelendirilir: "Ey iman edenler! Zannın birçoğundan sakının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurlarını ve mahremiyetlerini araştırmayın. Birbirinizin gıybetini yapmayın. Herhangi biriniz ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? (Hucurât, 49/12). İlahiyat literatüründe bu ayet, gıybetin yalnızca bireysel bir ahlak sorunu değil, toplumsal güveni tahrip eden bir fiil olduğu şeklinde yorumlanmaktadır (Çağrıcı, 2019). Dijital ortamda yapılan paylaşımlar gıybetin etkisini katbekat artırmakta; sınırlı bir çevrede kalması mümkün olan bir söz, milyonlara ulaşabilmektedir. Vicdan ise, insanın fıtratında var olan ve davranışları denetleyen içsel bir mekanizma olarak kabul edilir. İslam ahlakında davranışların değerlendirilmesi, görünür sonuçlarının yanı sıra, niyet ve sorumluluk bilinci üzerinden de yapılır. Kur'an-ı Kerim'de geçen "nefs-i levvâme" kavramı, bireyin kendi eylemleri karşısında içsel bir muhasebe yürütmesini ifade eder. "(Kusurlarından dolayı kendini) kınayan nefse de yemin ederim (ki diriltilip hesaba çekileceksiniz)." (Kıyâme, 75/2). İlahiyatçı müfessirler, bu ayeti insanın kendi eylemleri karşısında içsel bir hesap verme bilincine sahip olması gerektiği şeklinde yorumlamaktadır. Dijital ortamda anonimlik duygusuyla yapılan ihlaller, bu içsel denetim mekanizmasının zayıfladığını göstermektedir. Dijital vicdan, tam da bu noktada nefs-i levvâmenin çağdaş bir tezahürü olarak değerlendirilebilir. Hadis literatüründe yer alan "Kişiye günah olarak, duyduğu her şeyi söylemesi yeter" (Müslim, Mukaddime, 5) ifadesi, özellikle dijital medyada bilgi paylaşımının ahlaki sınırlarını belirleyen temel bir çerçevedir. Deepfake, iftira, mahremiyet ihlali ve dijital linç gibi olgular, dini perspektiften bakıldığında doğrudan kul hakkı ve toplumsal vebal meselesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Dijital vicdan, bu bağlamda; gıybet, iftira, kul hakkı ve mahremiyet ihlali gibi kavramların dijital ortamdaki karşılıklarını değerlendirmeyi; bireyi yalnızca "yasal olan" ile değil, "helal olan", "adil olan" ve "kul hakkına riayet eden" davranışlara yönlendirir. Foreign Affairs, 98(1), 147–155. Floridi, L. (2013). The Ethics of Information. Habermas, J. (1989). Wardle, C., Derakhshan, H. (2017).

Hâkka Sûresi'nin 24. âyeti, amel defteri sağdan verilen müminlere yöneltilen ilâhî hitabı gözler önüne seriyor. Kur'ân-ı Kerîm'de Hâkka Sûresi 24. âyet-i kerîmesi, amel defterleri sağ taraflarından verilen ve Cennet'e giren kullara yapılan büyük bir iltifatı haber verir. Bu hitapta şöyle buyrulur: "Geçmiş günlerde peşin olarak takdim ettiğiniz amellerin karşılığı olarak, afiyetle yiyin ve için." Bu söz, Cennet ehli için sadece bir müjde değil; dünya hayatında yapılan her hayırlı işin, her samimi itaatin boşa gitmediğini bildiren ilâhî bir teminattır. Âyette geçen "peşin takdim ettikleriniz" ifadesi son derece dikkat çekicidir. Bu benzetme, Kur'ân'da geçen "Allâh'a güzel borç verme" (Hadîd Sûresi, 18) ifadesiyle de örtüşür.

İlkokulda Tabiat Bilgisi, ortaokulda Tabiat Bilgisi ve Tarım Bilgisi, lisede Biyoloji, Jeoloji, fakültede FKB dersleri arasında Botanik ve Zooloji meslek dersleri olarak Jeoloji, Toprak, Bitki Besleme, Meyvecilik, Sebzecilik, Ağaçlandırma, Peyzaj Mimarisi dersleri aldık. Birçok pratik bilgiler içeren bir kitapta tarımla ilgili paylaşılmaya değer bazı hususlar dikkatimi çekti (Bkz. 1). Bunlar: 1. "Normal şekillenmiş bir ağacın köklerinin, dalların izdüşümüne kadar uzandığını kabul edebilirsiniz." Bu cümle yukarıda belirtilen görüşleri doğrulaması bakımından önemlidir. 2. "Ağacın kök sisteminin feet cinsinden yarıçapı, ağacın inç olarak ölçülen çapı kadardır." (Bkz.1,s.11). Bir inç 2,54 santimetreye, fut (adım) ise 30,44 santimetreye eşittir. 1 fut, 12 inçe eşittir. Yaklaşık olarak 10 cm çapındaki ağaç bilek kalınlığında, 20 cm çapındaki bacak kalınlığında, 35 cm çapındaki bel kalınlığındadır. "Çoğu ağaçlar çapının her 10 santimetresi için 1 kilogram azot ister" (Bkz.1.s.45). Gübrenin gömüldüğü derinliğin de önemi vardır. "Toprağın kuruluğu işaret parmağınızın boyunu geçmedikçe bahçenizi sulamayın" (Bkz.1, s.70).

Ensari, "Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan 2025 tarihli Meslek Hastalıkları Tavsiye Kararı, asbeste bağlı hastalıkların kapsamının genişlediğini ve bilimsel kanıtların önemli ölçüde güçlendiğini açıkça ortaya koymuştur. Söz konusu raporda; daha önce sınırlı biçimde tanınan bazı hastalıkların meslek hastalığı olarak kabulü genişletilmiş, ayrıca kolon (kalın bağırsak), rektum ve mide kanserleri asbestle ilişkili 'ileride tanınması önerilen' hastalıklar listesine eklenmiştir." ifadelerini kullandı. Bu durumun, asbest maruziyetinin yalnızca solunum sistemiyle sınırlı olmadığını ortaya koyduğunu dile getiren Ensari, şöyle devam etti: "Sindirim sistemi ve farklı organları etkileyen çok sayıda ciddi hastalığa yol açtığının bilimsel olarak kabul edildiğini göstermektedir. Meslek hastalıklarının tanınması bakımından bu gelişme, hem iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları hem de tazminat ve sosyal güvenlik sistemleri açısından önemli sonuçlar doğuracaktır. "Türkiye açısından bakıldığında; asbest maruziyetinin halen kentsel dönüşüm, bina yıkımı, gemi sökümü, bakım-onarım, altyapı ve sanayi faaliyetleri başta olmak üzere pek çok alanda devam ettiği bilinmektedir. - Gizli Ölüm İstatistikleri: Asbest hastalıklarının 20 ila 40 yıl arasında değişen "latent" (uyku) süresi nedeniyle, bugün ölen pek çok kişi kayıtlara "kalp yetmezliği" veya "yaşlılığa bağlı kanser" olarak geçmektedir.