Ameliyatımı yapacak Tayfun Hoca ile ilk görüşmemizde takdir ettim, doğrusu. Bu sebeple Bilgisayarlı Tomografi (BT), MR ve kolonoskopi yapılması gerektiğini ifade etti. Tayfun Hoca çizerek anlatıyordu odasındaki görüşmemizde. Biz bunları aramızda sesli sessiz değerlendirirken Tayfun Hoca geldi, rostominin takılı kaldığı yerde kısmî fıtık olmuş ama, geçebileceğini ifade etti. Soldaki karaciğer tarafından, akciğerlerin altından, sağ taraftaki kalbin altından inerek rektum ve nihayet makatta sona eren bir yapı şekline sahip. İnce bağırsaktakiler bulamaç gibi hiç de sert olmayan bir yapıda ve orada emilim yapıldıktan sonra kalın bağırsağa geçiyor ve bu geniş kulvarda malzeme, ince bağırsağa nispeten daha yoğun oluyor. İç çeper yapısındaki dokular, dışkının dışarıya sevkini kolaylaştırıcı şekildedir. İnce bağırsak ile makat arasında yaklaşık 1,5-2 metre uzunluğundaki kalın bağırsak; vücuttaki sindirim sisteminin önemli parçalarından biridir.

İnsanı çekinmeye, yalnızlığa itmeye, özgüvenin kırılmasına veya cinsel problemlere kadar götürebilen durumlar, stomalı hastalar için söz konusudur. Stomalı banyo yapmak ayrı bir problemdir. Öncesindeki konfor, stomalı hayatta olmamaktadır. Eğer stoma geçici olarak var ise, sonucu sabırla ve ümitle beklemek gerekir. Kalıcı ise, daha kötüsü olmadığı için şükür ve sabırla kabullenmek gerekir. Hangi hâl olursa olsun; bu ahvallerle tecelli eden, Şâfî ve Hakîm gibi Allah'ın isim ve sıfatlarının birer mahalli olduğumuzun şuuruna vararak o andaki kulluğu isyan ile değil, rıza ve sabırla icra etmek bu bapta en güzel olanıdır. Eyyübî sabrın, kendi çapımıza göre birer numunesini gerçekleştirmek gerekir. Çok isterdim ki taburcu olduktan, normal hayatına geçtikten sonraki psikolojisini öğrenmek, o hâlinden ders çıkarmak, mevcut sıkıntılarımla kıyas yaparak hâlime şükretmek... Lakin bu vaziyeti hayatın devamı noktasında kabullenmek, abartmamak, istikrarlı bir şekilde günlük hayata devam etmek yapılması gerekenlerdendir. Stomalı hayat kaçınılmaz bir durum ise onunla devam etmek, onu karşımıza değil yanımıza almak, onun bizi üzmesini hafifletir.

Diyorum ki; sonsuz kere hamdolsun Rabbime, dışkının kendisini ve çıkışını iyi ki doğrudan görmüyoruz. Büyük abdesti yapabilmenin büyük bir nimet olduğu o kadar açıktır ki, hakkında menkıbelere varan nakiller, bizi bu konuda daha fazla bahsetmeye mecbur bırakmamaktadır. Kalın bağırsağın son kısmında bulunan, makata kadar olan yaklaşık 15 cm'lik bir bölüm imiş. Ben bunun haricinde size stomadan bahsetmek ve oradaki dışkılama ile rektumdaki dışkılamanın farkına dikkat çekerek, normal dışkılamanın hakikaten büyük bir nimet olduğuna bir kere daha dikkat çekmek istiyorum. Karın duvarı üzerinden açılan yaklaşık 3 cm çapındaki yuvarlak delikten, bağırsağın dışkıyı çıkaracak şekilde kesilip karın derisine dikilmesiyle stomamız yerini buluyor. İşbu stoma ile rektum-makat mesafesi yaklaşık 70 cm imiş. Son kademeden 70 cm daha yukarısında ise dışkı dışarı çıkıp stoma torbasında toplanır. Torbaya geçmesi esnasında gaz gelirse yanımdakiler duyuyor. Stoma torbasının boşaltılmasında ibretleri yaşıyorum.

Bu sebeple kalın bağırsağın dışarıya bağlanmasına karar verildi ve "kolostomi torbası" hayatıma girdi. Mademki hayatım, bir müddet adına "stoma" da denilen yeni ve geçici komşu ile devam edecek; o hâlde onunla iyi komşuluk ilişkilerinde olmalıyım dedim kendime. Kolostomi, kalın bağırsağın bir ucunun karın duvarına bağlanarak dışarı çıkarılmasını ihtiva eden cerrahî bir işlemdir. İşlem esnasında karın duvarında bir delik (yani stoma) açılır. Bendeki kolostomi geçici olduğundan, elimi biraz çabuk tutmalıyım; normale dönüldüğünde artık onu düşünecek fırsat bile bulamayacağım dedim. Neyse, biz stoma hakkındaki araştırmamıza devam edelim. Ben feryada başlayacakken hiçbir şey hissetmediğim için sustum ve konuşmaya başlayan Hocaya kulak verdim: "Kalınbağırsak çok farklı bir yapıya sahiptir. Bakın parmağımı sokuyorum, hasta bunu görüyor ama acımıyor. Sadece gördüğü için hissediyor; aslında bağırsağın iç yüzeyinde dokunmaya karşı ağrı sinirleri olmadığı için acı hissi pek yoktur." Derken iğne iplik geldi; hepimizin gözü önünde bir güzel dikiş yaptı, düğümleri de sıkı sıkı bağladı.

1978 yılının güz sonu aylarıydı, İzmir'e ilk gelişim. Orada Hasan Şen ve Mesut Zeybek Ağabeylerle görüşmüştük. 1979 yılı haziran ayına kadar İzmir'e gelmelerimin çoğunda Yeni Asya'nın bürosuna uğrar ve o dönemlerde temsilci olan Koca Yusuf abi ile görüşürdük. İlerleyen zamanda Yusuf Öztanzan abinin Yeni Asya büro temsilciliğinden ayrılmasıyla aynı vazifeyi Hasan Şen Ağabey üstlendi. Aslen Pınarbaşılı olan Hasan Abinin Pınarbaşı'nda çok tanınmışlığı, hüsn-ü kabulü, zamanla İzmir ve Egeyi sardı. Hasan Ağabeyin cömertliğini anlatmaya gerek yok. Cemaatin, meşveret sistemine geçişinde Hasan abi, özveride bulunarak çok yardımcı olmuştur. Seyahati çok seven Hasan abi, yakın arkadaşlarıyla sağlığı müsaade ettiği ölçüde hizmet beldelerine seyahati aksatmazdı. Nisan ayında dökülen yapraklardan biri olarak kalbimizin kayıtlarında yer aldı, Allah rahmet eylesin.

Ama bildiğiniz gibi değil, şöyle ki: Engelsiz olarak; kıyamda durmayı, desteksiz, iki ayağımın üzerinde ellerimi bağlayıp, gözümü ayakta ve rükuda iken yere bakmayı, hele hele secdeye gitmeyi çok ama çok özledim. Elhamdülillah bu kısa gafletten sıyrılıp, yarım yamalak da olsa, necasete bulaşık da olsam, Allah'ım hâlimi biliyor ve ben de bu ahvalin, imtihan olduğunu biliyorum, o hâlde haydi namaza, dedim. Yatarak namaz kılma, yatakta oturarak, daha sonra sandalyede oturarak kılmaya evrildi, hamdolsun. Bu ahvallerde mevcud üç sondadan ki ikisi böbreklerden çıkan nefrostomilerden sürekli torbaya idrar geliyor. Benim hâlimdekilere uyan bir fetva olmalı dedim ve Kösmene Hocama sordum. Bir vakit için alınan abdest ile birkaç vakit namaz kılabildim. Olsun, bu bile benim gibilere namaz kılmakta büyük kolaylık sağlıyordu. İdrar torbaları çıktı, ama stoma hâlâ duruyor, doktorlara bu vaziyette bilinen hareketleriyle namaz kılabilir miyim, dedim, hayır, oturarak kılmalısınız zira kuvvetli bir basınçla kalın bağırsağın dışarı çıkma durumu olabilir, deyince bir sefer daha bu hususta özürlü olduğu anladım.

Yine Bediüzzaman kâinata bakış açısı verirken şöyle diyor: "Hâlık'ın âsârından cemadata (mesela demirin yıldızlarda yaratılmasına) baktığın zaman azamet ve kudreti kastına hedef yap, başka isimlerin tecelliyatını tebean düşün. Hayvanata bakarken (meselâ demirin rızık olarak indirilmesi) merhamet kasdıyla bak; sair tecelliyata tebeî bir nazarla bak." 1 Yine bu mesele ile alâkalı olarak 'İsm-i Celâl, alelekser nevilerde, külliyatta tecellî eder. Bazen da cemal, celâlden tecellî eder.

Bu patlama ile red supergiant yıldızında yaratılan demir, kalsiyum, altın, demir vs. gibi bütün elementler 30.000 km/sn e varan bir hızla (saniyede 30.000 km ki bu ışık hızının yüzde onu kadar hızlıdır) kâinatın her tarafına dağıtılır. Şimdi Bediüzzaman Hazretlerinin 1935 yılında (ki o yıllarda bilim dünyasında elementlerin yerin merkezinde teşekkül ettiği zannediliyordu) yazdığı: "Belki Hâlık-ı Kâinat'ın tarafından rahmet hazinesinde ve kâinatın büyük tezgâhından ihzar edilmiş bir nimet olarak, "Rabbü's-Semâvâti ve'l-arz" ünvan-ı haşmetiyle küre-i arz sekenesinin hâcâtına medar olmak için demiri inzal etmiş, indirmiş […] kâinat tezgâhından gönderiliyor, küre-i arzın dar ambarından değil […] Hâlık-ı Zülcelâl, güya küre-i arzı güneşten ayırıp insanlar için indirdiği zaman, demiri de beraber inzal etmiş…" (Lem'alar, s. 425-426.) ifadelerini tekrar hatırlayalım. Sünuhat adlı eserinde ise Avrupa'nın İslam âlemine geçtiğimiz asırda galebe çalmasının sebeplerini anlattığı yerde "Bütün sanayiinin maderi (anası) olan demir madeni, kesret ile içinde bulunduğundan, o demir, medeniyetlerine öyle bir silâh-ı kuvvet vermiştir ki, dünyanın bütün enkaz-ı medeniyetlerini gasp ve garat edip gayet ağır bastı, mizan-ı zeminin muvazenetini bozdu" 1 diyor. "Her şeyin ifrat ve tefriti iyi değildir. İstikamet ise, hadd-i vasattır"3, fehvasınca demirin kullanımı da insanlığın hayrına olmalı ki ondaki kuvvet ve şiddet, demirin yaratılış maksadına münasib olsun. 1- Eski Said Dönemi Eserleri, Sünuhat, s. 280. 2- https://can-ada.net/wp-content/uploads/2022/03/aa-latif-nukteler-uzerine.pdf 3- Lem'alar, s. 43.

Atomda bulunan elektron 19. yüzyılın sonlarında1ve proton2 ise 20. yüzyılın başlarında keşfedildi. 1932 yılında nötron keşfedildi. Demir atomunun çekirdeğinde 26 proton vardır ve bu sayı çekirdekteki iki farklı kuvvetin birbirini tam olarak dengelediği sırlı bir sayıdır. Atom numarası (yani çekirdeğindeki proton sayısı) 26'dan küçük olan elementler birleşerek (füzyon), 26'dan büyük olan elementler parçalanarak (fizyon) demire benzemeye meylettirilir. Belli bir atom numarasından sonrada güçlü nükleer kuvvet artık protonları tutamaz ve bu elementlere radyoaktif elementler denir (mesela 88 protonlu radyum ve 92 protonlu uranyum gibi). 1- İlk olarak 1838 yılında Richard Laming tarafından atomların kimyasal özelliklerini açıklamak için elektron yükünün bölünemez bir özelliğinin olması kavramı hipotezleştirilmiştir. Johnstone Stoney 1891 yılında bu yüke elektron adını vermiş, J. J. Thomson ve ekibi ise 1897 yılında onu parçacık olarak tanımlamıştır. https://tr.wikipedia.org/wiki/Elektron#:~:text=%C4%B0lk%20olarak%201838%20y%C4%B1l%C4%B1nda%20Richard,y%C4%B1l%C4%B1nda%20onu%20par%C3%A7ac%C4%B1k%20olarak%20tan%C4%B1mlam%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r. 2- İlk defa 1886'da Eugen Goldstein tarafından bulundu. https://tr.wikipedia.org/wiki/Proton 3- Nötron, James Chadwick tarafından 1932'de keşfedildi.

"Bu ayette hem def-i a'dâya, hem celb-i menafie medar iki nimet beyan ediyor," diye risale metninde de ifade edildiği üzere; demirin, insanın hayatına girdiği vakitten itibaren düşmanın uzaklaştırılması ve ihtiyaçların karşılanması gibi temel iki fonksiyonuna dikkat çekilir. İlk çağlar, taş çağı ve maden çağı diye ikiye ayrılırken maden çağı da bakır, tunç ve demir çağı olarak sıralanır. 2. Kur'ân'dan önce insanlığın demir ihtiyacı karşılanıyordu "Nüzûl-u Kur'ân'dan evvel demirle ehemmiyetli menafi-i beşeriye temin edildiği görülmüş," yani insanların demir ihtiyacı, Kur'ân inmeden önce karşılanıyordu, ifadesi malûmun ifadesidir. 3. Gelecekte demir çok daha mühim işlerde kullanılacak Geçmiş tarihlerde demirden çok büyük istifadeler sağlanmıştır. 1 Ve istikbal, demirin saltanat asrı olacaktır. 4. Demirin kullanımında kuvvet ve şiddet dengesi "Mevtâlûd bir harika kuvveti gösterdiğini ifade için "fîhi be'sün şedîdün" (onda kuvvet ve şiddet vardır.)2 kelimesiyle, ihbar-ı gaybî nev'inden bir lem'a-i'câz", ifadesinde demirin kullanımı hakkında istikbale ve istikamete dâvet var. Seneca'nın şu sözü aynı hakikati başka cepheden ifade eder: "Ey hayat senin bu kadar önemli tutulman ölüm sayesindedir."3 Bernard Shaw: "Yeryüzünde hüküm süren kuvvet, hayat kuvveti değil, ölüm kuvvetidir,4 der Yukarıdaki satırlarda da ifade edildiği gibi burada mevzu bizatihi ölümün kendisi değil, demirin mevtâlûd (ölüm gibi) bir harika kuvvetin gösterilmesine, ortaya çıkmasına vesile olmasına dikkati çekmek ister. 1- Ali Sarıkaya, https://www.saidnursi.de/demir-madeni/ 3- https://www.sozkimin.com/ey-hayat-seni-bu-kadar-onemli-tutulman-olum-sayesi-s25329.html 4- https://www.guzelimsozler.com/bernard-shaw-yeryuzunde-hukum-suren-kuvvet-hayat-kuvveti-degil-olum-kuvvetidir-7192.html

Güneşten kopan arzın içindeki semavî madenlerden demirin çıkarılmasına yönelik ayetin "Bu demirle işlerinizi görünüz ve onu çıkarmaya çalışarak istifade ediniz", diye mu'cizeli müşevvik ifadesi insana ufuk açıyor. Demiri çıkarırken sonraki merhaleleri hakkında risale metnindeki ifadeleri anlamaya sıra geldi şöyle ki: 1.9 Onda kuvvet ve şiddet vardır "Bu ayette hem def-i a'dâya hem celb-i menafie medar iki nimet beyan ediyor. Nüzûl-u Kur'ân'dan evvel demirle ehemmiyetli menafi-i beşeriye temin edildiği görülmüş. Fakat istikbalde demirin gayet harika ve muhayyirü'l-ukul bir surette, denizde, havada ve karada gezerek küre-i arzı musahhar edip, mevtâlûd bir harika kuvveti gösterdiğini ifade için "Onda kuvvet ve şiddet vardır."2, kelimesiyle, ihbar-ı gaybî nev'inden bir lem'a-i i'caz gösteriyor." Hadid Suresi'nin 25. Fakat istikbalde demirin gayet harika ve akıllara hayranlık veren bir surette, denizde, havada ve karada gezerek arz emri altına alıp, ölüm gibi harika kuvveti gösterdiğini ifade için "Onda kuvvet ve şiddet vardır." kelimesiyle, gayba ait haber nev'inden bir mu'cizelik parıltısı gösteriyor. Risalenin bu metni, Hadid Suresi'nin 25. Yukarıdaki risale metnini şu alt başlıklarla mütalâa edelim: 1. Düşmanın def'edilmesi, menfaatin çekilmesinde demirin rolü 2. Kur'ân'ın inmesinden önce demir ihtiyacının görüldüğü 3. Gelecekte demir çok daha mühim işlerde kullanılacak 4. Demirin kullanımında kuvvet ve şiddet dengesi. 1- https://tua.gov.tr/tr/blog/evren/supernova-nedir; https://www-nationalgeographic-com.translate.goog/adventure/article/120907-silver-gold-star-explosions-supernovae-science-hansen?_x_tr_sl=en=tr=tr=tc; İsmail Tezer, https://www.yeniasya.com.tr/2008/07/09/yazarlar/itezer.htm

Geçen hafta, rüyamda Süleyman Demirel, ameliyat dikişlerimdeki iltihabı, bir cerrah ustalığında sıvazlayıp, toplayıp tedavi ettiğini nakletmiştim. İltihap sıkması yapacağım Mehmet Bey, biraz canınız yanacak, ama inanın rahatlama hissedeceksiniz. Doktorun tembihinden fazla acı çekiyorum lâkin bir taraftan da "Benim acılarımı dikkate almayın, lütfen devam edin, inşaallah dayanırım, siz yaptıkça rahatladığımı şimdiden hissediyorum," dedim. Oraya toplanan iltihabı da gazlı bezle alarak atıyor. Gündüz de ameliyat doktorum Ozan Hoca geldi, ümit vererek konuştu, az daha sabır, gelişmeler gayet güzel dedi. Hâlet-i ruhiyem çok etkilenmiş olmalı ki bu mutluğumu, koca Demirel'in elleriyle, rüyamda ustaca iltihap sıkma işini yaptıran Rabbim, ihsan ederek sağlıklı bir şekilde buradan da taburculuğu nasip edecek, buna da inanıyorum. Not: Bu yazının yazılmasından on dakika sonra Dr. Berktay geldi.