Bazı uyanık haber siteleri de kullanmaya başlamış, ancak doğru prompt yazamadıkları için "… hakkında kesin bilgilere sahip değilim, çünkü son bilgilerim 2021 yılına kadar uzanıyor ve bilgi güncellemesi yapamıyorum." cümlesini editörler gözden kaçırıyordu. Bir gün hocalardan biri müdavim bir akademisyene "Hocam yeter" diye isyan bayrağını çekti. 2024 yılındaki geniş ölçekli bir saha araştırmasında, yaklaşık 1.000 lise öğrencisi incelemeye alınıyor. Standart YZ desteği alan öğrenciler pratik aşamasında %48 daha başarılı olurken, YZ desteği çekildiğinde sınav performanslarında %17'lik bir düşüş yaşanıyor. "COGNİTİVE OFFLOADİNG" 2023 yılındaki bir başka araştırmada da ChatGPT'yi çalışma yardımcısı olarak kullanan üniversite öğrencilerinin, 45 günlük gecikmeli hatırlama testlerinde klasik metotlarla çalışan akranlarına kıyasla bariz derecede düşük performans sergilediği tespit ediliyor. Yapay zekâ bağımlılığı, hafıza mekanizmaları üzerinde "dijital unutkanlık" hasıl ederek, bu unutkanlığı derinleştiriyor ve bilgi kodlama süreçlerini pasifleştiriyor. YZ'nin eleştirel düşünme üzerindeki negatif tesiri, "Zihin yükünü boşaltma" (cognitive offloading) mekanizması denilen alan üzerinden şekilleniyor. Uzmanların açıklamasına göre bilhassa 17-25 yaş grubunun bu teknolojiye yüksek derecede bağımlılığı ve buna bağlı olarak en düşük eleştirel düşünme skorlarına sahip olmalarının da sebebi.

Bizde 30 senedir bir kaç istisnai durum her kurban böyle geçer. Ancak bu bayram biraz farklı bir manzara vardı. Bu yakın zamana kadar devam etti. Zamanla onun da iyice azaldığını bu bayram gördük. Bizde bayram denilince akla yemekler gelir. Bu bayram da İstanbul'un fetih yıldönümüne denk geldi.

Bazı gençlere "helal", "haram", "günah" sorusu yöneltildiğinde "bilmiyorum abi ben, umurumda da değil" diyordu. Şimdi bu sokak röportajlarında 2 farklı manipülasyon vardır. Bu iki manipülasyonun farkında olarak sosyal medyada dönen "gençler arasında şu yayılıyor, bu yayılıyor" cümlelerini kurmamak gerekiyor. Biri KONDA "Hayat Tarzları" araştırması diğeri TGSS "Verilerle Türkiye'de İnanç ve Dindarlık" çalışması. Bu iki araştırmaya bakmama sebep olan şey ise "Apateizm" idi. Muhalefetin eski lideri, "ulu çınar" benzetmesi yapıyordu. "Haram" kelimesini 2 kere kullandı, "haram lokma" ve "helal sofralar" dedi. 80 senedir devam eden kelime tasfiyeciliğine rağmen İslamiyet'in Türkçe ile bağı koparılamıyor.

* Derken bir haber; Van'da 5 yaşındaki Hamza Özsoy köpeklerin saldırısı sonucu vücudunun bir bölümünün yenilmesine bağlı kan kaybından vefat etti. Aynı gün kuzeni 10 yaşındaki Ayaz Özsoy saldırıya uğramış, yaralı hâlde hastaneye kaldırılmıştı. Haftası dolmadan 11 yaşında bir başka çocuk saldırıya uğradı. En dikkat çekeni ise yılda 480 bin kişinin ısırıldığı gerçeğiydi. Aşının doz başı maliyeti ise 10 dolardı. * Tam bu tartışmalar yaşanırken Bosch, Anneler Günü reklamıyla üzerimize geldi. "Doğurmuş, doğurmamış. Doğurduğunu bağrına basmış. Doğurduğunu bağrına bile basamamış. Doğurmadığını bile bağrına basmış... Kendi anne olan, vicdanı anne olan herkesin, şehit annelerimizin..." diye başlıyordu söze. Işıkkar'ın müdafileri "patili annesiyim dedi diye tepki gördü…" şeklinde haberlerle olayı manipüle etti. Hâlbuki tepkiler, 9 ay karnında bir evlat taşıyan, onun türlü sıkıntısını çeken annelerin küçümsenmesineydi. * Üstüne bir gazeteci de çıktı müdafaa sadedinde 'Efendim köpekler konusunda haklılar ama bu tepkiler de had safhada. Bunu dediğinde 3 köpeğin saldırısına uğradığı için kolunu kaybeden ve yıllardır hayat mücadelesi veren Huriye Kaya'nın vefat ettiğini öğrendik. Yaşlı kadının tazminat davası 6 yıl sürmüş ve parasını bile alamadan gözleri açık gitmiş. Ancak öyle bir ortam oluştu ki bugün Huriye teyze gibi saliha bir kadının gerçekten köpekler tarafından yenildiğini ve bir köşede öldüğünü gördük.

Sosyal medyada paylaştığım, çok da mühim olmayan cümleler bazen alıp başını gidiyor. "Cami muhabbeti ortaya çıkana kadar şunu düşünemediler" yazdım, on binlerce kullanıcıya ulaştı. Öğlen baktığımda 1 milyon görüntülenmeye ulaşmıştı. Kısa, basit cümlelerdi çünkü. Bundan 6 yıl önce "İzm'ler ne kadar bizim" başlıklı yazımdan bir hatıra: İdeolojilerle ciddi manada ilk tanışmam lisede oldu. Bunların bir kısmı bize uzak, bir kısmı da çok yakın geliyordu. İnternet mecraları, sosyal medya o yıllarda iptidaiydi. Bir gün felsefe veya sosyoloji dersinde bir arkadaş Cemil Meriç'ten bahsetti. Hocamız da lehinde, aleyhinde bir şey söylemeden; "ona girersek çıkamayız" mealinde konuştu. Daha sonra o arkadaşla Meriç hakkında sohbet ederken; "Gözleri görmeyen bir sosyolog. Su gibi Fransızca biliyormuş. Çok derin kitapları var." demişti. Cemil Meriç'e dair internetten sathi biyografiler okuyabildim. Kutuların içinden Cemil Meriç'e ait iki kitap çıktı: "Mağaradakiler" ve "Bu Ülke". Kütüphanede, tek başıma Bu Ülke'yi alıp üstüne eğildiğimde kendimi kapaktaki Cemil Meriç gibi hissediyordum. İçindekiler kısmında ilk dikkatimi çeken başlıklardan biri "İzmler"di. Aradan geçen 18 yılın ardından artık "İzmler"den, yani Türkçede +cı, +ci yapım ekiyle isimlendirilen ideolojilerden hâlâ kaçıyor, uzaklaşmaya çalışıyorum. - Karmaşık problemleri "biz ve onlar/öteki" gibi basit kalıplarla etiketliyor. Sonra o kalıba olan eleştirilerini, sizi ilgilendirmeyen gereksiz yorumlarını boca edecek.