Aradan yıllar geçer, aktörler değişir, krizlerin mahiyeti farklılaşır, fakat kurulan cümle hep aynıdır: " Bu kez İran'ın sonu geldi." Oysa son 45 yılın tarihi dikkatle okunduğunda görülen şey İran'ın çöküşünden ziyade hayatta kalma kapasitesidir. Elbette bu durum İran İslam Cumhuriyeti'nin başarılı bir yönetim modeli ortaya koyduğu anlamına gelmiyor. 1979 Devrimi'nin ardından ortaya çıkan tabloya bakıldığında bu durumun kodları da açığa çıkıyor. Kurumsal yapısı oluşmadan başlayan İran-Irak Savaşı genç cumhuriyetin karşı karşıya kaldığı ilk büyük sınav oldu. Buna rağmen İran varlığını sürdürdü. 2000'li yılların ortalarından itibaren İran'ın hikâyesi yalnızca kendi iç siyasetiyle açıklanabilecek bir hikâye olmaktan çıktı. Tahran, Irak'tan Lübnan'a, Yemen'den Suriye'ye kadar uzanan geniş bir coğrafyada etkisini artırırken Kasım Süleymani gibi isimler de bu yeni dönemin sembolleri hâline geldi. 2009 Yeşil Hareketi'nden Mahsa Amini sonrasında yaşanan gösterilere kadar uzanan süreçte İran toplumunun önemli bir bölümünün mevcut düzenden memnuniyetsizlik duyduğu uzaydan görülecek kadar açıktı. Buna rağmen hoşnutsuzluk ne Trump'ın ne de Netenyahu'nun "rejimi yıkma" çağrılarıyla birleşmedi. Bu yüzden İran'ın hikâyesi bir başarı hikâyesi olarak da okunamaz, yaklaşan bir çöküş hikâyesi olarak da. İran son kırk beş yılda ağır bedeller ödedi ve bu bedellerin önemli bir kısmını hâlâ ödemeye devam ediyor. İran aynı zamanda Hürmüz Boğazı'ndan Irak'a, Körfez'den enerji piyasalarına kadar uzanan geniş bir coğrafyada maliyet üretebilme kapasitesine sahip. İran'ın dayanıklılığı ile haklılığı aynı şey değildir.

Butlan kararının 2 önemli sonucu olduğu düşüncesindeyim. Atatürk'ün kurduğu partide yaşanan bu olumsuz görüntülerle birlikte Atatürk sevgisinin ve Cumhuriyet değerlerine bağlılığın daha da arttığı söylenebilir. Hatırlayalım Altılı Masa döneminde Cumhurbaşkanı adayının kim olacağı konusunda yaşanan krizi. O süreçte bir tek Kemal Kılıçdaroğlu konuşmadı. Kazanacak aday, şöyle aday, böyle aday, % 60'la kazanabilecek aday… Altılı Masa'yla ve özellikle de Kılıçdaroğlu'yla hesaplaşılamayan duygular. Sahada butlan kararıyla birlikte Altılı Masa'nın hortladığı duygusu hâkim. Dolayısıyla sadece CHP seçmeni değil genel olarak muhalefet seçmeni Kılıçdaroğlu'nun gelmesiyle birlikte yoğun bir öfke ve diğer olumsuz duygularla boğuşuyor. Zira olumsuz duygular çok güçlü. Açıkçası Cumhurbaşkanı Erdoğan gibi bir liderin yüksek ihtimal yeniden aday olması beklenir. Öte yandan Erdoğan sonrasıyla ilgili olarak son dönemde özellikle aileden isimler belirtiliyor. Birçok yazıda belirttiğim gibi sahada Erdoğan dışında aileden bir isim duyulduğunda yüzler hemen ekşiyor. Erdoğan sonrası için sadece aileden değil çoğunlukla AK Partili siyasetçileri belirttiğinizde de yüzler ekşiyor. Erdoğan gibi Fidan'ın da yönetme iradesini hissettirdiği söylenebilir. Yalnız akşamdan sabaha muhalefetteki liderleri yorumlayan iktidar yanlısı yazarların Erdoğan sonrası için sahada olumlu olarak belirtilen Fidan ile ilgili pek yorum yapmaması ilginç…

Doğal olarak AK Parti iktidarı da erken seçim yapmak niyetinde değil. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın hukuk danışmanı Mehmet Uçum sahneye çıkıyor ve 'öne alınmış' seçim fitilini şu sözlerle ateşleyiveriyor: "Önümüzdeki genel seçimlerin 16 Nisan 2028 Pazar günü yapılması için TBMM'nin… normal seçim günü olan 7 Mayıs 2028'den önce uygun bir zamanda seçimlerin yenilenmesi kararı alması yeterlidir." Abartılı komplo teorileri üretmeye hiç gerek yok, Seçim kararı gibi kritik bir konuda, sıradan bir danışmanın cumhurbaşkanına danışmadan, en azından bilgi vermeden böyle bir açıklama yapması mümkün olmayacağına göre, demek ki bir yerlerde "öne alınmış" seçim meselesi pişiriliyor… Açıkçası partisinin grup toplantısında konuşan Bahçeli'nin, Uçum'un açıklamalarını değerlendirirken söylediği şu ifadeler hayli kafa karıştırıcı: "Seçimlerin zamanında yapılmasıyla Cumhurbaşkanımızın danışmanının verdiği tarih arasında saat farkı bile yoktur. Önemli olan seçimlerin zamanında yapılmasıdır. Millet seçimden önce seçime getirilmiş gibi gösteriliyor. Bu doğru değildir. Cumhurbaşkanımız görevdedir, biz de arkasındayız." Genellikle şifreli ve gizemli konuşmalar yapmayı seven Bahçeli'nin, "Millet seçimden önce seçime getirilmiş gibi gösteriliyor. Bu doğru değildir" şeklindeki ifadesi, gerçekten seçimin zamanında yapılması gerektiğine mi işaret ediyor, yoksa AK Parti'ye bir mesaj niteliği mi taşıyor, doğrusu orası biraz karışık… Genellikle AK Parti'nin yönetim çevrelerinde kabul gören yaklaşıma göre, seçimin 2027'nin kasım ayında olacağı biliniyor. Bir başka ihtimal de CHP'nin üzerine çöken "butlan kabusu" henüz bitmeden, seçimin 2027'nin Nisan-Mayıs aylarına çekilebileceği yönünde. Her ne kadar normal tarihinden bir ay önce seçim yapmak çok absürtmüş gibi görünse de bazı yüksek yerlerde böyle çılgın hazırlıklar yapılıyor olabilir. Ama AK Parti iktidarının çok daha büyük sorunları var. Ama şu anda yapılan anketler, hiç de AK Parti'yi mutlu edecek gibi görünmüyor.

Halk pahalı mal almasın diye emrederler: "Fiyat düşürüleceeek… Düşür!" Veya zavallı üretici sıkıntı çekmesin diye emrederler: "Fiyat yükseltileceeek… Yükselt!" Hâlbuki fiyat, iktisat biliminin asıl konusudur. Piyasada bir üretici ve bir tüketici yok. Bu daha fazla üretici sayesinde de daha fazla mal ve hizmet üretilir. Bu fiyat yükseldikçe ürünün artmasına, fiyat azaldıkça da ürünün piyasadan çekilmesine bir ad veriyorlar: Arz eğrisi. Bir de işin talep tarafı var. Bu da talep eğrisi. Ürünün fiyatı, iktidarın öngördüğü fiyat da değildir. O iki eğrinin, arz eğrisiyle talep eğrisinin kesiştiği yerdir. Piyasanın, yani "görünmez el"in tayin ettiği kadar liradır. Bir taraftan talep artarken diğer taraftan arz düşmektedir. Süte daha düşük fiyat verdik. Şimdi Et ve Süt Kurumu, Et İthalat Kurumu ve o sevgili halkımız pek az kırmızı et yiyebiliyor. Beyaz et üreticilerine sabaha karşı baskın yapacağız. Kim bilir, belki bir Yumurta ve Tavuk Kurumu kurarız. Aklıma başka bir Nobelli iktisatçının, Milton Friedman'ın sözü geliyor: " Bizim hükümete Büyük Sahra'nın yönetimini verseler, beş yıla kalmaz kum kıtlığı başlar. " Aklınıza bir soru takılmış olabilir. 13 Nisan 2025 tarihli, "Fiyatları kim arttırıyor?" yazımda Sargent'in kıtlık ve fazlalık özdeyişini 2011 Nobel nutkunda sarf ettiğini yazmıştım. O cümle, 2013 Princeton konferansında söylenmiş.

Sana İsmail Kartal İle çalışmak yakışmaz. Sana Mourinho ve Jürgen Klopp gibi isimlerle çalışmak yakışır." diyen Aziz başkan, gecikmeli de olsa takımının teknik direktörünü dün öğle saatlerinde açıkladı. Beklenen Aykut Kocaman yerine, İsmail Kartal dördüncü kez göreve getirildi. Fenerbahçe'nin, beklendiği gibi, yeni futbol direktörü Oğuz Çetin oldu. O da doğru bir tercih mi, tartışılacaktır. Teknik Direktörün birinci yardımcısı ise taraftarın sevgilisi Dirk Kuyt. Aziz Yıldırım, göreve getirdiği teknik direktör hakkında, "Başarıyı bir seneyle yorumlamayın. Yirmi sene başkanlık yaptım, herkesi iyi tanıyorum." dedikten bir ay sonra İsmail Kartal ile anlaştı. Hatta kızı Yaz Yıldırım, başkanın kurul üyeleriyle yaptığı sohbette, " İsmail Kartal ile görüştünüz mü?" sorusuna mimikleriyle "Olmaz." cevabını vermişti. Tekrar yuvaya dönmek beni çok mutlu etti. Sayın başkanımızın dün beni arayıp, 'Oğlum İsmail, nasılsın?' demesi bile beni çok mutlu etti. Başkanımızla çok özel anılarımız var. 3 Temmuz süreci, kurşunlanmamız…" Hoca ayrıca, "Dünya futbolunda beş trend takım var: PSG, Bayern Münih, Barcelona, Arsenal ve Manchester City. Taraftarlarımız bu takımları izlerse, biz de o günlerde bu futbolun benzerini oynattık. O günkü futbolun üzerine eklentilerimiz olacak." diyerek girişi iyi yaptı ve taraftarın beklentisini zirveye çıkardı. Allah'ın izniyle bunu başaracağız." Oğuz Çetin ise, "Göreve geldiğim için çok mutluyum. Fenerbahçe ruhunu tekrar hatırlatmak adına ben ve arkadaşlarım, hep birlikte bu göreve hazırız." Dirk Kuyt "Ben şampiyon olarak gittim şampiyon yapmak için geri dönüyorum." ifadelerini kullandı. Cihan Kamer; Fenerbahçe taraftarının oyun beklentisini biliyoruz. 103 gollü sezondaki gibi, taraftarın sevdiği, çok gol atan bir takım oluşturmak için çalışmalar yapıyoruz. Samandıra'nın enerjisini yükselteceğiz." Ters köşe yapan açıklamanın ardından gelen eleştiriler de birbirinin devamı niteliğinde. Aykut Kocaman'a yakın bir ekibin yaptığı açıklama dikkat çekici: "Topuk Yaylası'na götürülmek üzere iki gün önce malzeme listesi hazırladık. City Group'tan üç antrenörle anlaştık. Bu antrenörlerin ikisi atletik performans alanında, biri ise Fener Lab'da görev yapacaktı. Yeni sezon için çalışmalar yaptık ve hazırlıklarımızı tamamladık. Teknik heyete bağlı bir scout ekibi kurduk. 22 Haziran'ı belirledik ve raporu sunduk. Şaşkınız. Fenerbahçe için hayırlısı neyse o olsun." "Ben göreve gelirsem her şey hazır." diyen başkanın planı, sanki Samandıra'da kendisine yer yaptırmak olmuş gibi görünüyor.

Ben bu gelişmenin "soruşturma usulüne" hukuksal açıdan bakmayı tercih ediyorum. Bir tanesi 237. maddedeki "fiyatları etkileme" suçu. Bir diğeri de olsa olsa 240. maddedeki "satıştan kaçınma" suçu. Gelelim ikinci başlığa, denetim kayyımlığına: "Milletimizin temel gıda tedarik zincirinin kesintiye uğramaması ve ticari faaliyetlerin hukuka uygun, şeffaf ve denetlenebilir şekilde sürdürülebilmesi amacıyla soruşturma kapsamındaki 13 şirkete denetim kayyımı atanmıştır. " Aynı gün İstanbul Başsavcılığı da bir açıklama yaptı ve denetim kayyımlığının CMK 133. maddesine göre uygulandığını bildirdi. CMK 133. maddesinde denetim kayyımı tedbirinin hangi suçlarda uygulanacağı tek tek yazılı da ondan. Bu suçlar arasında ne Bakan Gürlek'in tarif ettiği "suç" ne de "fiyatları etkileme" ve "satıştan kaçınma" suçları var. Nitekim günler sonra bu hukuksuz, dayanaksız denetim kayyım kararına yapılan itiraz üzerine " denetim kayyımlığı tedbirinin durdurulduğu" haberlerini gördük. Yasada karşılığı olmayan denetim kayyımı uygulamasının "iptal" edilmesi gerekir. Ve diğer önemli üçüncü başlık, gözaltı kararı: "Yürütülen soruşturma kapsamında; serbest rekabet ortamını ihlal ederek fiyatları tüketici aleyhine yönlendirdiği değerlendirilen 29 şüpheli hakkında gözaltı, arama ve el koyma işlemleri uygulanmıştır. " Gördük ki 3 gün sonra gözaltına alınan 29 şüpheli 'Yurt dışı çıkış yasağı' şartıyla serbest bırakıldı.

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP)… İki yıl önce 100. yılını kutladığımız Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunu sağlayanların oluşturduğu bir parti CHP… Darbeler ülkesi olduğumuz için CHP dışındaki hiçbir partinin ömrü yarım yüzyılı bulmuyor… Tek başına iktidar olma başarısı göstermiş Adalet ve Anavatan partileri ışıltılı günlerini geride bıraktılar; buna karşılık CHP 12 Eylül (1980) müdahalesi sonrasında bir müddet kapalı kalsa bile, gölgesine sığınan, Halkçı Parti, SHP ve DSP gibi partilerde varlığını sürdürmüştü. Siyasette en önemli markalardan biri bugün de CHP… Atatürk, İnönü ve Ecevit gibi tarihi figürlerin partisi CHP, Adalet, Anavatan, DYP, DSP ile aynı kaderi paylaşır hale pekala gelebilir. Turgut Özal, 1980 darbesi sonrasında siyaset alanı yeniden açıldığında iktidara taşıdığı partinin geleceğinden o kadar emindi ki, değişik kaygılarla hiçbir parti kalıcı mülk edinmezken, ANAP'ı görkemli bir genel merkez binasına kavuşturmuştu. Böyle giderse, ülkenin zaten çok az olan '100 yıllık markaları' arasından biri daha -CHP- tarihe karışabilir.

Hastane işyerinde temizlik faaliyetlerini alt işveren olarak yürütüyoruz. Alt işverenlerin tescil işlemleri asıl işverenlerin e-Bildirge kullanıcıları tarafından e-Devlet uygulamalarında yer alan İşyeri Bildirgesi seçeneğindeki Tescillerim menüsü vasıtasıyla yapılmakta olup, alt işverenlerin NACE kodları da asıl işverenlerin e-Bildirge kullanıcıları tarafından sisteme girilmektedir. Temizlik faaliyetlerine ilişkin NACE REV.2.1 tablosuna bakıldığında, temizlik sektöründe faaliyet gösteren işyerleri yönünden yapılan işin niteliğine göre az tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta farklı NACE kodları olduğu görülecektir. Örneğin, "81.21.01 Binaların genel temizliği (uzmanlaşmış temizlik faaliyetleri hariç)" NACE kodunda tescil edilmiş işyerleri az tehlikeli sınıfta yer alsalar da "81.22.03 Nesne veya binaların (ameliyathaneler vb.) sterilizasyonu faaliyetleri" NACE kodunda tescil edilmiş işyerleri çok tehlikeli sınıfta yer almaktadırlar. Bu bağlamda hastane işyerinde temizlik faaliyetlerini yürüten alt işveren çalışanlarının kullanılmış bir şırınganın eline batması veya temizlik faaliyetleri sırasında mikrop kapma risklerinin bulunduğu dikkate alındığında, hastane işyerinde faaliyet gösteren ve temizlik faaliyetini yürüten alt işverenlerin 81.22.03 NACE kodunda yer alması gerektiğinden alt işveren tescil işlemeleri sırasında NACE kodu 81.22.03 olarak sisteme girilmelidir. Okurumuz Figen Hanımın sorusuna geldiğimizde hastane işyerinde temizlik faaliyeti yürütmesine rağmen az tehlikeli sınıfta tescil edilmiş alt işverenlik dosyasındaki NACE kodunun 81.22.03 olarak çok tehlikeli sınıfta güncellenmesi amacıyla bir dilekçe ile işyerinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik merkezindeki işyeri tescil servisine müracaat ederek NACE kodunu güncellemesi gerekecektir.

Gelme sebebim; henüz iktidar imkânı, belediye gücü, medya desteği ya da köklü bir teşkilat hafızası olmayan, kuruluşunun üzerinden yalnızca bir buçuk yıl geçmiş olmasına rağmen anketlerde yüzde 5'leri gören Anahtar Parti'nin Genel Başkanı Yavuz Ağıralioğlu'nun İzmir programını izlemekti. Genel seçim barajının yüzde 7 olduğu bir ülkemizde, üstelik vitrininde öyle çok tanınmış, popüler, şöhretli isimlerin bulunmadığı yeni bir partinin yüzde 5'leri görmesi hafife alınacak bir gelişme değildir. Yavuz Ağıralioğlu'nun ifadesiyle bu oran " önemli bir siyasi çıkış yakaladığını" gösterir. Ağıralioğlu kendisine yaklaşan kim varsa " Bana ne nasihat buyurursunuz, nasihatiniz nedir?" diye sordu. Kimi, "Konuşanı, yazanı, söyleyeni cezaevine atan bu iktidarı artık değiştirin, sandığı getirin" dedi. Kimi de bir paket makarnanın 40 liraya çıkmasından yakındı, "Makarna yoksul yiyeceğiydi, artık makarnayı bile alamaz hale geldik" diyerek yakındı. Ama istisnasız hepsi şu iki şeyi söyledi, ilki: "Sakın Ümit Özdağ, Sinan Ogan olmayın, bize hayal kırıklığı yaşatmayın, partiniz ayrı kalsın ittifak yapmayın, sizi seviyoruz bizi üzmeyin." İkincisi " Bunlar bu ülkeyi yönetemiyorlar, korkuyoruz, geçinemiyoruz, konuşamıyoruz artık değişim istiyoruz, bunlar gitsinler artık ve iyi insanlar gelsinler bu ülkeyi yönetmeye." Karşıyaka Çarşısı'nda Anahtar Parti liderini özellikle bekleyen bir grup da çıktı karşımıza. Ege Üniversitesi'nde yaşanan gerginlikler sırasında 20 Şubat 2015'te hayatını kaybeden Ülkü Ocakları Ege Üniversitesi sorumlusu Fırat Yılmaz Çakıroğlu'nun arkadaşlarıydı. "Başka arkadaşlarımız ölmesin, Fıratlar ölmesin, oyumuz size" diyerek Ağıralioğlu'na sarıldılar ve 'oylarını Anahtar Parti'ye vereceklerini ama Cumhur İttifakı'na katılmamasını istediklerini' söylediler. Sanırım en az oy aldığı kesim CHP. Ağıralioğlu'na "oyumuz size" diyenlerin büyük çoğunluğunun MHP, AK Parti ve Zafer Partisi seçmeni olduğunu görünce, PanoramaTR'nin Mayıs ayı araştırmasındaki " parti tercihine göre Yavuz Ağıralioğlu'nun performansı " bölümüne yeniden baktım. Anahtar Parti İzmir İl Başkanı Hüseyin Çakır, Ağıralioğlu'nun "yapmayın dolmaz o salon" konuşmasını yayınladı ve salonu gösterdi. Seçmenden "Onlar yoruldu, artık evlerine dönsünler. Biz varız, bu ülkeyi daha iyi yönetiriz. Mukaddesat biliriz, yerliyiz, milliyiz. Onlara'siz yönetin' dedik ama yapamıyorlar. Biz bu iktidarı onlardan teslim alacağız; daha iyi yöneteceğiz. Ama bunu yapabilmek için sizin oyunuz lazım" diyerek salondaki muhafazakar ve milliyetçi seçmenin oyunu istedi. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yıllarca "biz gidersek kaos olur", "biz gidersek ülke bölünür", "biz gidersek kazanımlar kaybedilir", "biz gidersek eski Türkiye geri gelir" diyerek hatta tutmaya çalıştığı seçmene "biz varız ve biz onlardan daha iyi yönetecek kabiliyete sahibiz" diyerek ısrarla, altını çize çize kendisini adres gösterdi. Daha net bir ifadeyle AK Parti için sorun sadece CHP değil.

Avrupa Parlamentosu, son Türkiye Raporu'nu büyük çoğunluğun onayıyla kabul etti. AP Türkiye Raportörü Amor, yeni raporunda AB'yle vize krizinin daha da kötüleştiğini anlatmış. Raportöre göre; AB'ye vizesiz seyahat Ankara'nın elinde, dilerse kalan 6 kriteri karşılayarak hemen çözebilir. Davutoğlu'nun Başbakanlığında AB'yle vize serbestisi anlaşması yapmışız, 2016'da. Vizesiz seyahatin o yıl başlayacağı müjdelenmiş, 72 kriterden 6'sı kalmış, 10 yıldır bekletiliyor. Gerekirse herkese yeşil, gri pasaport verme pahasına AB'ye verilmeyen tavizler şunlar: Terör suçu tanımının yasa değişikliğiyle netleştirilmesi, bir. Raportör Amor, bir önceki Türkiye Raporu'nda AB'nin beklentisini yazmıştı, 6 kriter karşılanırsa vize serbestisini hemen devreye sokmak istiyorlardı. Bakalım, terör suçu tanımın netleştirilmesi, yolsuzlukla etkin mücadele gibi 6 kriteri yerine getirmeye, hak hukuk eksikliklerimizle ilgili uyarı ve tavsiyelere kulak vermeye daha ne kadar direnecek iktidar.